Newsletter | Prawo pracy | Marzec 2026

Reforma PIP przyjęta przez Parlament

 

W dniu 12 marca 2026 r. Senat przyjął bez poprawek projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Projekt przewiduje, że odwołanie od decyzji inspektora pracy będzie przysługiwało w pierwszej kolejności do okręgowego inspektora pracy, a następnie do powszechnego sądu pracy. Do czasu wydania prawomocnego orzeczenia decyzja inspektora będzie wstrzymana. Oznacza to, że projekt nie wprowadza rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji inspektora, który zakładano w pierwotnej wersji proponowanych zmian ustawy o PIP. 

 

Okręgowy inspektor pracy – w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości – będzie mógł wydać polecenie usunięcia naruszeń, wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy albo skierować powództwo do sądu. Po wydaniu decyzji inspektora, strony stosunku prawnego będą mogły zawrzeć umowę o pracę. Jeżeli czynność ta uzyska akceptację inspektora pracy, postępowanie zostanie zakończone bez konieczności podejmowania dalszych działań administracyjnych.

 

Alternatywnie strony będą mogły zmodyfikować treść łączącego je stosunku cywilnoprawnego lub sposób jego wykonywania w taki sposób, aby wyeliminować cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Inspektor pracy zostanie wyposażony w kompetencję do oceny prawidłowości realizacji wydanego polecenia. W przypadku pozytywnej oceny postępowanie zostanie zakończone. 

 

Negatywna ocena będzie natomiast stanowić podstawę do wszczęcia przez okręgowego inspektora pracy postępowania administracyjnego, które może zakończyć się wydaniem decyzji ustalającej istnienie stosunku pracy albo wniesieniem powództwa o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy. 

 

Ustawa została skierowana do podpisu prezydenta, który ma 21 dni na jej podpisanie, zawetowanie albo skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego. W razie jej wejścia w życie kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy ulegną istotnemu rozszerzeniu.

Nowe przepisy dot. wniosków zasiłkowych 

W dniu 24 marca 2026 r. Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nowe przepisy wpisują się pakiet działań deregulacyjnych, których celem jest rozszerzenie zakresu spraw urzędowych, możliwych do załatwienia drogą elektroniczną. 

Założeniem nowelizacji jest umożliwienie składania wniosków o zasiłek chorobowy, opiekuńczy, a także świadczenie rehabilitacyjne w postaci papierowej lub postaci elektronicznej. W praktyce oznacza to, że pracownik będzie miał możliwość np. przesłania skanów dokumentów oraz korzystania z firmowych narzędzi, takich jak poczta elektroniczna czy systemy HR. Ułatwienie to odnosi się do przypadków, w których płatnikiem zasiłku jest pracodawca (płatnik składek).

Powyższe rozwiązanie nie zostało jednak przewidziane w sytuacjach, gdy zasiłek wypłacany jest przez ZUS. W tym przypadku, wniosek może być złożony w postaci papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo za pośrednictwem platformy PUE ZUS/eZUS.

Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Nowe regulacje antymobbingowe na horyzoncie

25 marca 2026 r. Sejm przeprowadził pierwsze czytanie projektu nowelizacji Kodeksu pracy oraz Kodeksu postępowania cywilnego, której celem jest wzmocnienie ochrony pracowników przed mobbingiem, dyskryminacją oraz innymi przejawami przemocy w środowisku pracy.

Projekt zakłada m.in. uproszczenie i doprecyzowanie definicji mobbingu, uporządkowanie form nękania oraz wprowadzenie tzw. modelu racjonalnej ofiary. Oznacza to, że ocena danego zachowania będzie uwzględniała nie tylko subiektywne odczucia pracownika, lecz także obiektywne okoliczności sprawy. Przewidziano również podwyższenie minimalnego zadośćuczynienia za mobbing (w wysokości nie niższej niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli obecnie byłoby to co najmniej 28 836 zł) oraz wzmocnienie ochrony pracowników przed działaniami odwetowymi.

Projekt trafił do dalszych prac w komisji sejmowej i uzyskał poparcie wszystkich klubów parlamentarnych poza Konfederacją. Ministerstwo Pracy wskazuje, że proponowane rozwiązania mają lepiej odpowiadać realiom współczesnego rynku pracy.

 

Możliwe przesunięcie terminu na wdrożenie dyrektywy o przejrzystości wynagrodzeń

Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że termin wejścia w życie przepisów dotyczących transparentności wynagrodzeń może zostać przesunięty na początek 2027 r. Oznaczałoby to wydłużenie vacatio legis o dodatkowe sześć miesięcy. Jedną z przyczyn planowanego przesunięcia jest brak przepisów ustanawiających tzw. „organ równościowy”.

Równolegle rozważane są także inne zmiany, w szczególności:

• wydłużenie terminu na udzielanie wyjaśnień w odpowiedzi na wnioski dotyczące sprawozdań z luki płacowej – z 14 do 30 dni,
• doprecyzowanie definicji „przedziałów wynagrodzenia”,
• doprecyzowanie zasad dotyczących sposobu wyliczania luki płacowej oraz poziomów wynagrodzeń.

 

Znana wysokość odpisów na ZFŚS w 2026 roku

Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2026 r., do ustalenia odpisu na ZFŚS w 2026 r. należy przyjąć kwotę 7848,60 zł.  
W związku z powyższym podstawowe odpisy na ZFŚS w 2026 r. wynoszą:

• na jednego zatrudnionego w normalnych warunkach – 37,5 proc. podstawy, czyli 2943,23 zł;
• na jednego zatrudnionego wykonującego pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze – 50 proc. podstawy, czyli 3924,30 zł;
• na jednego pracownika młodocianego:
  • I rok nauki – 5 proc. – 392,43 zł;
  • II rok nauki – 6 proc. – 470,92 zł;
  • III rok nauki – 7 proc. – 549,40 zł.

Odpis podstawowy może zostać zwiększony o:

• 6,25 proc. – na każdą osobę z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności, czyli 490,54 zł;
• 6,25 proc. – na każdego emeryta i rencistę objętego opieką socjalną, czyli 490,54 zł.

 

Nowe konto eZUS udostępnione

Pod koniec lutego 2026 r. ZUS udostępnił pierwszym 500 tys., losowo wybranym przedsiębiorcom-płatnikom składek nową wersję portalu eZUS. Głównym założeniem leżącym u podstaw wprowadzenia nowej wersji programu jest zwiększenie jego przejrzystości oraz intuicyjności dla odbiorców. Zmodyfikowane zostały umieszczone w eZUS formularze – ujednolicono formę wniosków, a także wprowadzono kreatory prowadzące użytkownika przez kolejne etapy wypełniania dokumentów, wskazujące postęp prac oraz potwierdzające prawidłowe złożenie wniosku. 

Trwają także prace nad zmianą profilu klienta indywidualnego oraz nad udoskonaleniem aplikacji ePłatnik. ZUS planuje także udostępnić aplikację mobilną mZUS dla płatników składek.